Fase 0:
Verkennen
Jouw fase
- MT-rol
- Toeschouwer
- Observatie
- Onder 5% wekelijks aantoonbaar
- Waar zit AI
- Nergens (of stiekem)
- Wie ownt AI
- Niemand
Herken je dit?
Op kantoor gaat het zelden over AI. Er is geen tool, geen beleid en geen plan, en eerlijk gezegd knelt er ook nog niks. Toch vermoed je dat een paar collega's thuis allang met ChatGPT spelen, en op verjaardagen hoor je andere ondernemers er steeds vaker over. Dat is fase 0: AI bestaat hier officieel niet, en onofficieel gebeurt het al. Je kijkt toe, en dat begint te wringen.
Het gevaarlijkste aan fase 0 is niet dat je niks doet. Het is dat je denkt dat er niks gebeurt. Zonder standpunt en zonder regels gebruikt een deel van je mensen AI in stilte, met eigen accounts en zonder enige check. Tegelijk beweegt je markt wel. De eerste stap is kleiner dan je denkt: een standpunt op één A4, een pilotgroep met echte tijd en één bewust experiment. Meer hoeft niet om uit de toeschouwersrol te komen.
Herkenbare gevoelens in deze fase
- Nieuwsgierigheid, want je hoort er steeds vaker over.
- Twijfel of dit voor jullie soort werk wel relevant is.
- Lichte onrust dat concurrenten misschien al verder zijn.
- Het gevoel dat je iets van AI zou moeten vinden, maar je weet nog niet wat.
- Opluchting dat het nog nergens knelt, en het besef dat dat niet zo blijft.
Wat er in deze fase knelt
Elke laag heeft een eigen rem en een eigen doorbraak. Zo herken je ze.
Strategie & Leiderschap
AI staat op geen enkele agenda. Het MT heeft geen standpunt, dus het bedrijf ook niet.
Wat je te doen staat
- Agendeer AI op het eerstvolgende MT-overleg, ook al ligt er nog geen plan.
- Schrijf op één A4 wat jullie van AI vinden en wat de ambitie is.
- Deel dat A4 met het hele bedrijf, zodat iedereen weet waar jullie staan.
Cultuur & Gedrag
Afwachten en cynisme. Wie het toch gebruikt, houdt het stil.
Wat je te doen staat
- Vraag openlijk wie er al iets met AI doet, zonder oordeel.
- Kies één experiment en deel het resultaat met iedereen, ook als het tegenvalt.
- Spreek hardop uit dat proberen mag.
Mensen & Organisatie
Het is niemands werk, dus niemand doet het.
Wat je te doen staat
- Stel een pilotgroep samen van 5 tot 8 mensen uit verschillende hoeken van het bedrijf.
- Geef ze echte uren in de planning, geen avonduren.
- Laat ze elke twee weken kort delen wat ze leren.
Kennis & Vaardigheden
Veel meningen, geen ervaring. Het MT heeft het zelf nooit serieus geprobeerd.
Wat je te doen staat
- Plan één sessie waarin het MT zelf met AI werkt, aan echte eigen taken.
- Haal iemand erbij die het voordoet in jullie vakgebied.
- Spreek af dat meningen over AI pas tellen na zelf proberen.
Tools & Infrastructuur
Geen AI-tooling. IT of de externe beheerder houdt de boot af.
Wat je te doen staat
- Regel voor de pilotgroep één veilige experimenteeromgeving.
- Maak met IT of de beheerder afspraken over wat daar wel en niet in mag.
- Wacht niet op de perfecte toolkeuze, die komt in een latere fase.
Data
Data zit in mailboxen, Excel en hoofden. Niemand ziet het als asset.
Wat je te doen staat
- Zet op een rij waar jullie waardevolste informatie zit: offertes, rapporten, klantkennis.
- Benoem wat daarvan nooit zomaar een publieke tool in mag.
- Je hoeft nog niks te bouwen. Weten waar het zit is in deze fase genoeg.
Governance
Niks geregeld betekent in de praktijk alles impliciet verboden.
Wat je te doen staat
- Spreek drie basisregels af, bijvoorbeeld: geen klantdata in publieke tools, output altijd checken, delen wat je doet.
- Maak duidelijk dat experimenteren binnen die regels gewoon mag.
- Zet de regels op één plek die iedereen kent.
Processen & Waarde
Het primaire proces blijft ongemoeid. Geen idee waar AI waarde raakt.
Wat je te doen staat
- Kies één taak die elke week terugkomt en veel tijd kost.
- Laat de pilotgroep die taak met AI proberen.
- Meet hoeveel tijd het scheelt, hoe grof de meting ook is.
Fase 0: Verkennen
Onder 5% wekelijks aantoonbaar
Nergens (of stiekem)
Niemand
Niemand
Toeschouwer
| Laag | Knelpunt | Om te slagen |
|---|---|---|
| Strategie & Leiderschap | AI staat op geen enkele agenda. Het MT heeft geen standpunt, dus het bedrijf ook niet. | Het MT formuleert op één A4 een standpunt en ambitie. |
| Cultuur & Gedrag | Afwachten en cynisme. Wie het toch gebruikt, houdt het stil. | Eén experiment deelt zichtbaar het resultaat. |
| Mensen & Organisatie | Het is niemands werk, dus niemand doet het. | Pilotgroep van 5 tot 8 mensen met echte tijd. |
| Kennis & Vaardigheden | Veel meningen, geen ervaring. Het MT heeft het zelf nooit serieus geprobeerd. | Eén sessie waarin het MT zelf aan de knoppen zit. |
| Tools & Infrastructuur | Geen AI-tooling. IT of de externe beheerder houdt de boot af. | Eén experimenteeromgeving voor de pilotgroep. |
| Data | Data zit in mailboxen, Excel en hoofden. Niemand ziet het als asset. | Benoem waar de waardevolste informatie zit. |
| Governance | Niks geregeld betekent in de praktijk alles impliciet verboden. | Experimenteren mag, met drie basisregels. |
| Processen & Waarde | Het primaire proces blijft ongemoeid. Geen idee waar AI waarde raakt. | Kies één terugkerende taak als eerste experiment. |
AI bestaat hier officieel niet. Onofficieel gebeurt het al.
De routekaart is in beta: drempelwaarden en percentages zijn voorlopig en worden gekalibreerd op benchmarkdata.
Jouw week in fase 0
- 1Op een verjaardag vertelt een collega-ondernemer wat AI bij hen al doet, en jij luistert vooral.
- 2Een leverancier zet AI-gedreven in de onderwerpregel en je klikt de mail weg.
- 3Een jonge medewerker levert opvallend snel een goed stuk op en je vraagt je af hoe.
- 4In het MT-overleg gaat het over drukte en deadlines. AI staat nergens op de agenda.
- 5Je leest een artikel over AI in jouw branche en denkt: hier moeten wij ook iets mee.
Signalen dat het goed gaat, en waar je op moet letten
Signalen dat het goed gaat
- Het MT heeft een standpunt en ambitie op één A4 staan.
- Het eerste experiment is gedeeld, met resultaat en al.
- Er staat een pilotgroep van 5 tot 8 mensen met echte tijd.
- Het MT heeft zelf een sessie aan de knoppen gezeten.
- De pilotgroep heeft één veilige experimenteeromgeving.
- Er zijn drie basisregels afgesproken en iedereen kent ze.
Waarschuwingssignalen
- AI staat op geen enkele agenda.
- Wie AI gebruikt, houdt het stil.
- Het is niemands werk, dus niemand doet het.
- Het MT heeft veel meningen en geen eigen ervaring.
- IT of de externe beheerder houdt de boot af.
- Niemand kan benoemen waar AI in het primaire proces waarde zou raken.
De sleutels van fase 0
Neem een standpunt in
- Zet AI op de MT-agenda, ook zonder plan.
- Formuleer op één A4 een standpunt en ambitie.
- Deel dat A4 met het hele bedrijf.
Maak proberen normaal
- Vraag zonder oordeel wie er al iets met AI doet.
- Deel het eerste experiment zichtbaar, ook als het tegenvalt.
- Spreek hardop uit dat proberen mag.
Geef het handen en voeten
- Stel een pilotgroep samen van 5 tot 8 mensen.
- Geef ze echte uren, geen avonduren.
- Laat ze elke twee weken kort terugkoppelen.
Ga zelf aan de knoppen
- Plan een MT-sessie waarin iedereen zelf met AI werkt.
- Werk aan echte eigen taken, niet aan speelvoorbeelden.
- Meningen tellen pas na zelf proberen.
Regel het minimum
- Eén veilige experimenteeromgeving voor de pilotgroep.
- Drie basisregels die iedereen kent.
- Weet waar je waardevolste informatie zit.
Je bent klaar voor fase 1: Experimenteren als:
Het standpunt staat op papier
Het MT heeft op één A4 een standpunt en ambitie geformuleerd en gedeeld.
De pilotgroep draait
Een groep van 5 tot 8 mensen experimenteert met echte tijd in de planning.
Het MT heeft zelf gewerkt met AI
Elk MT-lid heeft in een sessie zelf aan echte taken met AI gewerkt.
Er is een veilige speeltuin
De pilotgroep heeft één experimenteeromgeving waarin het mag.
De basisregels zijn bekend
Drie basisregels zijn afgesproken en iedereen weet ze te vinden.
Het eerste experiment staat gepland
Eén terugkerende taak is gekozen als eerste bewuste experiment, inclusief nulmeting.
Onthoud: De eerste stap is geen tool, maar een standpunt.
Het grote doel
Het grote doel van fase 0: van toeschouwer naar het eerste bewuste experiment, inclusief nulmeting. Klein beginnen is prima. Wegkijken niet meer.
Tijd om aan te pakken?
Wil je samen versnellen? Plan een kort gesprek met ons team om te kijken of je bij ons past.
Maak kennis