De AI Adoptie Readiness Scan, 37 vragen voor je nulmeting

Iedereen roept dat AI hun organisatie gaat veranderen. Weinig mensen weten waar ze nu staan. Deze 37 vragen lossen dat op.

Waarom meten

Je kunt niets verbeteren wat je niet meet. Cliché, ja. Maar bij AI-adoptie zie ik bedrijven keer op keer dezelfde fout maken, trainen op gevoel.

"We doen toch wel iets met AI hier" hoor ik vaak. Vraag dan, hoeveel mensen in je team gebruiken AI dagelijks? Wekelijks? Helemaal niet? Stilte.

Daar gaat deze scan over. Een nulmeting. Geen consultantsverhaal, gewoon harde cijfers. Voor je een training start, voor je beleid maakt, voor je een tool kiest.

Wetenschappelijk onderbouwd

De 37 vragen heb ik niet zelf bedacht. Elk item komt uit, of is afgeleid van, een gevalideerd meetinstrument uit de gedragswetenschap. UTAUT, Theory of Planned Behavior, Bandura's self-efficacy, Rogers' diffusion of innovations.

Niemand wordt blij van die afkortingen. Wat het wel betekent, de uitkomsten zijn geen mening. Een score van 5.2 op vertrouwen is hetzelfde meetbare ding als een score van 3.1, en je kunt er beslissingen op baseren.

Wat de scan meet

Drie dimensies, elk drie subdimensies, plus vijf gedragsvragen aan het eind.

De laatste vijf vragen meten gedrag. Want intentie zonder gedrag is geen adoptie, dat is een nieuwjaarsvoornemen.

Doe een nulmeting met je team

Hier zijn alle 37 vragen. Mijn advies, neem ze af voor een training, en opnieuw drie maanden later. Bewaar de scores, vergelijk de gemiddelden, en je weet wat de training daadwerkelijk heeft opgeleverd.

De meeste vragen zijn een 7-puntsschaal (1 is helemaal oneens, 7 is helemaal eens). Bij meerkeuze- en open vragen staat dat erbij.

Inzicht

Bewustzijn

1. Welke van de volgende AI-tools ken je? (meerkeuze: ChatGPT, Microsoft Copilot, Google Gemini, Claude, Midjourney/DALL-E, Perplexity, GitHub Copilot, Fireflies/Otter.ai, Gamma, Beautiful.ai, NotebookLM, Suno/ElevenLabs, Custom GPTs/Agents, Cursor/Windsurf, anders)
2. Noem drie concrete manieren waarop AI jou in je huidige functie zou kunnen helpen. (open vraag)
3. Ik heb een goed beeld van wat AI-tools op dit moment kunnen in mijn vakgebied.
4. Ik kan voorbeelden noemen van hoe collega's in vergelijkbare functies AI succesvol inzetten.

Begrip

5. Wat is de beste omschrijving van hoe een Large Language Model (zoals ChatGPT) werkt? (meerkeuze)
   • A. Het zoekt antwoorden op in een database met feiten
   • B. Het voorspelt steeds het meest waarschijnlijke volgende woord op basis van patronen in tekst
   • C. Het begrijpt tekst net als een mens en redeneert logisch
   • D. Het kopieert relevante passages van internet en plakt die aan elkaar
6. Je wilt een lange vergadernotitie laten samenvatten door AI. Welke aanpak werkt het best? (meerkeuze)
   • A. Plak de tekst en typ "samenvatting"
   • B. Plak de tekst en vraag, "Geef 5 bullets met actiepunten per persoon"
   • C. Typ, "Kun je mijn vergadering samenvatten?" zonder tekst
   • D. Plak de tekst in drie delen en vraag per deel een samenvatting
7. Ik begrijp goed genoeg hoe AI-tools werken om ze effectief te gebruiken in mijn werk.
8. Ik kan het verschil uitleggen tussen een goede en een slechte prompt.

Vertrouwen

9. Ik vertrouw erop dat ik zelfstandig een AI-tool kan inzetten voor een werkgerelateerde taak.
10. Als ik vastloop bij het gebruik van een AI-tool, weet ik hoe ik verder kan komen.
11. Ik kan beoordelen of de output van een AI-tool betrouwbaar en bruikbaar is.
12. Vergeleken met mijn directe collega's ben ik goed in staat om AI-tools te gebruiken.

Intentie

Motivatie

13. AI-tools kunnen mij persoonlijk significant tijd besparen in mijn dagelijkse werk.
14. Ik vind het interessant om nieuwe manieren te ontdekken waarop AI mijn werk kan verbeteren.
15. Ik maak me zorgen dat AI mijn functie minder waardevol of overbodig maakt. (omgekeerd gescoord)
16. Het gebruik van AI in mijn werk vind ik meer kansrijk dan bedreigend.

Sociale norm

17. De meeste van mijn directe collega's gebruiken AI-tools in hun werk.
18. Mijn leidinggevende verwacht van mij dat ik AI-tools ga gebruiken.
19. In mijn team wordt het aangemoedigd om te experimenteren met AI, ook als het niet meteen lukt.
20. In mijn organisatie worden AI-successen actief gedeeld en gevierd.

Commitment

21. Ik ben van plan om de komende vier weken AI minstens wekelijks te gebruiken in mijn werk.
22. Zelfs als het de eerste keren tegenvalt, ga ik door met het leren gebruiken van AI.
23. Beschrijf één concrete werktaak waarvoor je AI gaat inzetten in de komende week. Wat ga je doen, met welke tool, en wanneer? (open vraag)

Integratie

Tijd

24. Ik heb in mijn werkweek voldoende tijd om te experimenteren met nieuwe tools en werkwijzen.
25. Mijn leidinggevende geeft mij expliciet de ruimte om werktijd te besteden aan het leren van AI.
26. Hoeveel minuten per dag besteed je momenteel aan het gebruik van AI-tools voor je werk? (0 / 1-15 / 15-30 / 30-60 / meer dan 60)

Middelen

27. Tot welke AI-tools heb je op dit moment toegang via je werkgever? (meerkeuze, meerdere mogelijk)
28. Ik beschik over de juiste tools en middelen om AI effectief in te zetten in mijn werk.
29. Als ik hulp nodig heb bij het gebruik van AI-tools, weet ik waar ik terecht kan.

Regels

30. Heeft jouw organisatie een AI-beleid of richtlijnen voor het gebruik van AI-tools? (ja en ik ken de inhoud / ja maar ik ken de inhoud niet / nee, geen beleid / weet ik niet)
31. Ik weet welke data ik wel en niet mag invoeren in AI-tools volgens de richtlijnen van mijn organisatie.
32. De regels rond AI in mijn organisatie helpen mij om AI veilig en effectief te gebruiken.

Gedrag

33. Hoe vaak heb je in de afgelopen 5 werkdagen een AI-tool gebruikt voor je werk? (0 keer / 1-2 / 3-5 / 6-10 / meer dan 10)
34. Waarvoor heb je AI het meest gebruikt in de afgelopen twee weken? (max 3: tekst schrijven of redigeren, e-mails opstellen, vergaderingen samenvatten, data analyseren, onderzoek of informatie zoeken, code schrijven of reviewen, presentaties maken, brainstormen, vertalen, ik heb geen AI gebruikt, anders)
35. Beschrijf één specifiek moment in de afgelopen twee weken waarop AI je daadwerkelijk heeft geholpen. Wat was de taak, welke tool gebruikte je, en wat was het resultaat? (open vraag)
36. Over het geheel genomen ben ik tevreden met hoe ik AI gebruik in mijn werk.
37. Op een schaal van 1-7, hoe goed integreert AI op dit moment in je dagelijkse werkproces? (1 = nooit, 4 = wekelijks voor specifieke taken, 7 = dagelijks als standaard werktool)